Valse vrienden tussen het Italiaanse en het Nederlandse strafrecht
De voor de hand liggende vertaling van een Italiaans strafrechtelijk begrip is meestal dicht genoeg om te worden geloofd en fout genoeg om geld te kosten. Dit zijn de zeven die een Nederlandse of Vlaamse cliënt het vaakst tot een zekere beslissing op een verkeerde grondslag brengen.
Wettelijke grondslag: Glossario ragionato
Gecontroleerd 18/08/2026.
Begrippen die niet betekenen wat ze lijken
Patteggiamento ≠ strafafspraak
Nederland en België kennen geen stelsel van strafafspraken, dus dit is geen verkeerde vertaling maar een leemte: een mogelijkheid waarvan de cliënt niet weet dat zij bestaat. U erkent het feit niet en u erkent geen schuld — partijen komen alleen de strafmaat overeen, en de rechter moet bovendien toetsen of het dossier niet tot vrijspraak leidt. Voor strafblad en verblijfsrecht werkt het toch als een veroordeling.
Strafbeschikking ≠ decreto penale di condanna
Ze lijken op elkaar: geen zitting, en wie niet in verzet komt is gebonden. Maar de Italiaanse beslissing wordt door een rechter uitgevaardigd op vordering van de officier, niet door het parket zelf, en de verzetstermijn is kort. Wie het als een strafbeschikking behandelt, mist dat de termijn al loopt.
Er bestaat geen sepot naar beleidsinzicht
Het opportuniteitsbeginsel is Nederlands; Italië kent verplichte vervolging op grond van artikel 112 van de Grondwet. Wie een verdediging bouwt op het idee dat het parket kan besluiten niet te vervolgen omdat het dat niet opportuun acht, bouwt op iets wat het Italiaanse recht niet kent.
Querela ≠ aangifte
Een aangifte zet in Nederland en België het onderzoek in gang. De Italiaanse querela is een voorwaarde om het feit überhaupt te kunnen vervolgen: zonder haar is er geen zaak. De termijn is drie maanden, en de intrekking moet door de verdachte worden aanvaard.
Imputato ≠ verdachte of beklaagde
Het Nederlandse recht kent de verdachte, het Belgische de beklaagde. In Italië bent u indagato zolang het onderzoek loopt, en wordt u imputato wanneer de vervolging formeel wordt ingesteld. De overlap is slechts gedeeltelijk en de rechten liggen anders verdeeld.
Oblazione — instituut zonder tegenhanger
De betaling van een bedrag dat een contravvenzione doet vervallen, heeft geen directe parallel. Het is geen bestuurlijke boete en geen schikking: het is een wettelijke vervalgrond voor een bepaalde categorie feiten.
Verjaring ≠ prescrizione
Zij loopt vanaf het feit en wordt door proceshandelingen gestuit, zodat de termijn niet vanaf het begin vaststaat. Na de Cartabia-hervorming werkt er bovendien een afzonderlijk mechanisme in hoger beroep: een zaak kan langs twee verschillende wegen eindigen.
Wat verandert ten opzichte van het Nederlandse en Belgische recht
Het patroon is overal hetzelfde: waar het Nederlandse begrippenapparaat is opgebouwd rond de vervolgingsbeslissing en de bevoegdheden van het OM, en het Belgische rond de onderzoeksrechter, is het Italiaanse opgebouwd rond het dossier en een andere volgorde van fasen. De begrippen die fasen aanduiden hebben geen tegenhanger, omdat de fasen zelf over de grens niet bestaan.
Wanneer een begrip werkelijk geen tegenhanger heeft, moet het Italiaanse woord blijven staan en worden uitgelegd, niet worden vervangen door het dichtstbijzijnde Nederlandse. Wie hoort dat er geen Nederlands woord voor is, stelt de volgende vraag. Wie hoort dat het in wezen een strafbeschikking is, stelt die niet.
Wat er werkelijk gebeurt
Dit zijn geen vertaalcuriositeiten. Elk van deze begrippen heeft echte fouten veroorzaakt in echte zaken: een cliënt die een patteggiamento aanvaardde in de overtuiging dat het geen veroordeling was en zijn verblijfsvergunning verloor; een benadeelde die de termijn van drie maanden liet verlopen omdat niemand had uitgelegd dat een querela niet werkt als een aangifte.
Staat een van deze begrippen in een stuk dat u hebt ontvangen, dan is dat het moment om te vragen, niet om aan te nemen.
Wij antwoorden op de feiten van uw zaak, niet in het abstracte. Bel +39 335 669 3954 of stuur een bericht via WhatsApp. Het eerste contact is kosteloos en vertrouwelijk, wij antwoorden op elk uur, en u hoeft niet in Italië te zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is patteggiamento en moet ik het aanvaarden?
Een straf die met de officier van justitie is overeengekomen en door een rechter goedgekeurd, zonder erkenning van schuld. Het begrenst het risico en sluit de zaak snel, maar werkt als veroordeling voor strafblad en verblijfsrecht.
Telt patteggiamento als veroordeling?
Voor de praktische gevolgen wel, waaronder de verblijfsvergunning, de aanvraag voor de nationaliteit en het uittreksel uit het strafregister. Het als iets minders dan een veroordeling behandelen is de meest voorkomende en duurste fout.
Wettelijke grondslag
- Artikelen 444 e.v. c.p.p.
- Artikelen 459 e.v. c.p.p.
- Artikelen 336 e.v. c.p.p.; artikel 124 c.p.
- Artikelen 162 en 162-bis c.p.
- Artikel 157 c.p.; artikel 344-bis c.p.p.
Gecontroleerd 18/08/2026. De strafmaten in het Italiaanse recht veranderen; leest u deze pagina veel later, vraag ons dan om bevestiging.